Het grote verlies van vrouwen op anabolen

23 JAN. 26

Vroeger waren anabole steroïden een mannending, maar nu beginnen ze ook een vrouwending te worden. Tenminste, dat zeggen de media. Als je de berichten mag geloven, wordt de trend van gespierde vrouwenlichamen op TikTok en Instagram aangedreven door een toename van het anabolengebruik door vrouwen.

De eerlijkheid gebiedt ons te zeggen dat de wetenschappelijke studies de berichtgeving in India, Australië, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en legio andere landen niet kunnen bevestigen. Volgens het onderzoek is de meerderheid van de anabolengebruikers nog steeds mannelijk. In 2014 publiceerde de Australische anabolenexpert Timothy Piatkowski een artikel waarin hij alle cijfers uit eerder verschenen studies op een rijtje zette. Piatkowski concludeerde dat door de bank genomen vier procent van alle anabolengebruikers vrouwelijk was.

Als dat klopt, dan is dat percentage de afgelopen jaren niet veranderd. Dat kun je afleiden uit gegevens die tussen 1993 en 2000 zijn verzameld in Zweden. In die periode bestond er in Zweden een telefoonnummer dat anabolengebruikers konden bellen als ze anoniem informatie over dopingmiddelen wilden hebben. Vijf procent van gebruikers was vrouwelijk.

Het zou dus zomaar kunnen dat de doorsnee-anabolengebruiker nog steeds een man is. Maar goed, er zijn signalen dat het gebruik van anabolen aan het toenemen is. Als het totale aantal anabolengebruikers toeneemt, kun je dus op je vingers natellen dat ook het aantal vrouwelijke gebruikers toeneemt. En dat is toch wel een punt van zorg.

Plussen en minnen

Net als bij mannen is er een sterk verband tussen het gebruik van anabolica door vrouwen en krachttraining. Gelukkig gebruiken lang niet alle mannen en vrouwen die krachttrainen anabole steroïden. Maar iedereen die anabole steroïden gebruikt, doet aan krachttraining. De belangstelling voor krachttraining is enorm toegenomen en dat is een goede zaak. Ook voor vrouwen heeft krachttraining een breed spectrum van positieve effecten. Krachttraining vergroot de spierkracht, verbetert de lichaamssamenstelling, het lichaamsbeeld, beschermt tegen diabetes en depressie en maakt botten sterker. Maar als het werken aan het lichaam gepaard gaat met anabolica, dan is de uitkomst een stuk minder positief.

We hoeven de lezers van Eigen Kracht niet te vertellen dat er risico’s kleven aan anabolengebruik. We hebben het vaak gehad over de negatieve effecten van anabolica op hart en bloedvaten, de hersenen en de lever. Al die risico’s gelden uiteraard ook voor vrouwen. Maar daarnaast hebben anabole steroïden ook bijwerkingen die specifiek zijn voor vrouwen. Ze lopen uiteen van haargroei in het gezicht, een mannelijk patroon van kaalheid, het verbreden van de kaaklijn, het lager worden van de stem, de groei van de clitoris en een verstoring van de menstruatiecyclus.

Vrouwelijke anabolengebruikers hebben niet van alle bijwerkingen evenveel last. De Noorse psychiater Ingrid Havnes ontdekte bijvoorbeeld dat vrouwen de afwijkingen van hun menstruatiecyclus zien als een bevestiging dat hun anabolen aan het werk zijn. Als hun cyclus na een kuur terugkeert, zien ze dat als een teken van hormonaal herstel.

Virilisering

Met bijwerkingen als het kleiner worden van de borsten, de groei van haren in het gezicht of op het lichaam liggen de kaarten iets anders. Volgens onderzoek onder gebruikers vinden vrouwen die bijwerkingen wel degelijk vervelend, maar niet onoverkomelijk. Die bijwerkingen zijn nog beheersbaar, vinden ze. Haren kun je weghalen. Als borsten te klein worden, dan zijn er altijd nog implantaten. Maar er is ook een groep bijwerkingen die niet beheersbaar is. Dat zijn bijwerkingen die je in endocrinologische handboeken vindt onder het kopje ‘virilisering’. Virilisering is hetzelfde als ‘vermannelijking’.

Eén van de meest ingrijpende viriliserende bijwerkingen van anabole steroïden is het lager worden van de stem. Bijna alle anabolengebruikers met wie Havnes sprak hadden er moeite mee. Ze schaamden zich ervoor. Soms hadden ze het zelf niet in de gaten en werden ze zich er pas van bewust toen ze zichzelf hoorden praten op Snapchat. Net zo beladen met schaamte en spijt is de groei van de clitoris en soms ook van de labia door anabole steroïden. Veel gebruikers betreurden de lichamelijke veranderingen en de seksuele problemen die daaruit voortvloeiden.

Kuurschema’s

Viriliserende bijwerkingen zijn niet zeldzaam. Praktisch alle vrouwen die anabolen gebruiken krijgen ermee te maken. De makers van de kuurschema’s voor vrouwen zijn zich van die bijwerkingen bewust en houden er rekening mee. Tenminste, dat proberen ze.

Vrouwen gebruiken bijvoorbeeld lagere doseringen dan mannen. Volgens een Amerikaans onderzoek, dat in 2010 verscheen in de Clinical Journal of Sport Medicine, liggen de doseringen die vrouwen gebruiken een factor zeven lager dan de doseringen die mannen gebruiken. Bovendien gebruiken vrouwen vooral anabole steroïden met minder viriliserende bijwerkingen. De absolute favoriet is oxandrolon, maar ook anabolica als stanozolol en methenolon (de actieve stof in Primobolan) keren in veel kuurschema’s van vrouwen terug. En last but not least, de cycli voor vrouwen zijn korter dan de voor mannen.

Desondanks komen viriliserende bijwerkingen vaak voor. Een aantal van de vrouwen die Havnes interviewde gebruikte uitsluitend zulke op vrouwen toegespitste kuurschema’s, een ander deel was toch overgestapt op agressievere anabole middelen zoals testosteronpropionaat. Zulke anabolica bouwen meer spiermassa op, maar hebben ook meer viriliserende bijwerkingen.

Mannenwerk

In onderzoeken onder vrouwelijke anabolengebruikers komt vaak terug dat mannen in het anabolenmilieu niet altijd een gunstige rol spelen. In een Zweedse studie meldde meer dan de helft van de vrouwelijke gebruikers dat ze hadden besloten anabolica te gebruiken nadat hun partners, die zelf ook gebruikten, dat hadden gesuggereerd. Vrouwen die anabolen gebruiken vertellen ook vaak dat ze afhankelijk waren van de kennis van mannen – en dat die mannen niet altijd rekening hielden met de viriliserende bijwerkingen van anabolica.

Dat aspect komt ook vaak terug in de verhalen van fitnessmodellen en bodybuilders die uit de school klappen over hun anabolengebruik. Toen in 2023 de Braziliaanse bodybuilder en influencer Michele Umezu vertelde over haar anabolengebruik, noemde ze de kwalijke rol die één van haar ex-partners gespeeld zou hebben. “Ik had toen nog weinig verstand van het onderwerp”, zei Umezu in het voorjaar van 2023 in een interview. “Mijn ex gaf me de verkeerde spullen op de verkeerde manier. Hij deed achteraf alles verkeerd. Ik kreeg acne, zichtbare lichaamsbeharing, mijn haar viel uit en mijn stem veranderde.”

Lijden

Als mannelijke krachtsporters anabolen gaan gebruiken, versnellen ze de ontwikkeling van hun fysiek ten koste van hun gezondheid. Dat geldt natuurlijk ook voor vrouwen, ook al gebruiken zij lagere doseringen dan mannen. Maar omdat vrouwen ook het risico lopen om hun vrouwelijkheid te verliezen, moeten vrouwen voor hun anabolengebruik vaak een hogere prijs betalen dan mannen.

Dat is de strekking van een kwalitatieve studie die de Zweedse verslavingspsycholoog en endocrinoloog Annica Börjesson publiceerde in 2021. Börjesson, die is verbonden aan het Karolinska Institutet, sprak met 12 vrouwelijke anabolengebruikers en tekende uit hun mond op hoe ze aan de ene kant genoten van de toename van hun spiermassa en kracht. Ze waren trots op de veranderingen van hun lichaam.

Maar tegenover die trots stonden angst en schaamte. De gebruikers vertelden Börjesson dat ze na elke injectie bang waren voor de gevolgen en herhaaldelijk hun clitoris controleerden. Ze vertelden hoe ze het gevoel hadden dat, als ze een rok of een jurk droegen, mensen zich afvroegen of ze met een travestiet te maken hadden.

Vrouwen die anabolen gebruiken verkeren continu in spanning, concludeerde Börjesson. Aan de ene kant zijn ze trots omdat de anabole steroïden hun lichaam transformeren, maar aan de andere kant gaat die transformatie gepaard met voortdurende onzekerheid over het alsmaar grotere verlies van vrouwelijkheid. Het project van vrouwen die anabolen gebruiken bevindt zich in een spanningsveld tussen succes en verlies.

Beelden

Over precies datzelfde spanningsveld gaan tientallen video’s op het YouTube-kanaal van coach en influencer Kolton Lukes. Lukes, die zich online gemakshalve Coach Kolton noemt, besteedt regelmatig aandacht aan de viriliserende bijwerkingen van anabole steroïden voor vrouwen. Hij gebruikt daarvoor beelden die circuleren op sociale media en zijn gepubliceerd door de vrouwen zelf.

Met een gemak en een diepgang die een onderzoeksjournalist niet zouden misstaan, geeft Lukes een beeld van wat er kan gebeuren als vrouwen kuren met methandienon (de actieve stof in Dianabol), clenbuterol en RAD140. Hij vertelt welke veranderingen in de stem en het uiterlijk optreden tijdens de carrière van vrouwelijke professionele bodybuilders. En door de beelden van een specifieke fitnessinfluencer naast elkaar te leggen, laat Lukes zien hoe ingrijpend anabolica binnen enkele maanden het uiterlijk van een vrouw kunnen viriliseren.

Lukes laat de vrouwen in hun waarde, respecteert hun keuzes en onthoudt zich van persoonlijk gerichte opmerkingen. Dat maakt zijn reportages alleen maar confronterender en soms zelfs schokkend. Juist daarom zouden vrouwen die overwegen om anabole steroïden en SARMs te gebruiken ze moeten bekijken.

Ongetwijfeld ziet een deel van hen niets nieuws, maar voor een grote groep aspirantgebruikers liggen de kaarten anders. Die vrouwen realiseren zich nog niet waar de weg die ze hebben ingeslagen naar toe gaat. Vaak geloven ze nog dat gedegen kennis van anabolica virilisering kan voorkomen. Ze denken dat zij - door de keuze van de juiste middelen, het hanteren van de juiste doseringen en door deskundige begeleiding - niet zullen meemaken wat met duizenden andere vrouwen wél is gebeurd. Ze beseffen niet hoe onvoorspelbaar het lichaam van een vrouw op stoffen reageert die de werking van testosteron imiteren.

Of zoals Kolton Lukes het in één van zijn video’s zelf zegt: “Uiteindelijk kun je alleen maar hopen dat het goed gaat.”