Groeihormoon
Groeihormoon
is een peptide hormoon, dat geproduceerd en opgeslagen wordt in de hypofyse,
een kliertje ter grootte van een erwt dat zich in de schedelbasis, onderaan de
hersenen, bevindt. Vanuit de hypofyse beïnvloedt groeihormoon meerdere
processen in het lichaam, namelijk de botgroei, de stofwisseling en de
spiergroei. Groeihormoon heeft verschillende effecten. Naast het vrijmaken van
zogenaamde groeifactoren (IGF-I en IGF-II) in onder andere de lever, stimuleert
groeihormoon de botcellen in de botuiteinden, waardoor vooral de lengtegroei
wordt beïnvloed. Het heeft ook effecten op de stofwisseling. Groeihormoon
bevordert de omzetting van vet in vetzuren. De vetreserves worden in een verhoogd
tempo in kleine porties de bloedbaan ingestuurd. Groeihormoon stimuleert de
omzetting van glycogeen in glucose. Praktisch gezien zorgt groeihormoon dus
voor het vrijkomen van veel energie.
Een tekort aan groeihormoon leidt bij kinderen tot een achtergebleven groei en bij volwassenen tot overgewicht, geringe spiermassa en spierkracht, snelle vermoeidheid, verminderde botdichtheid en een verhoogd LDL-cholesterolgehalte. Door injecties met somatotropine (STH), identiek aan menselijk groeihormoon, worden deze klachten bestreden. Dagelijks wordt meestal één onderhuidse injectie toegediend (meestal ’s avonds).
Effecten van hoge doseringen groeihormoon worden zichtbaar bij mensen met acromegalie. Zij hebben van nature een te hoge groeihormoonproductie en hebben hierdoor grove gelaatstrekken en weinig lichaamsvet. Ondanks de grove lichaambouw is de spierkracht gering en is er sprake van snelle vermoeidheid. Mogelijke bijwerkingen van GH zijn:
- spierzwakte;
- gestoorde glucosetolerantie en diabetes;
- hormonale stoornissen;
- het vasthouden van zout en vocht, waardoor lokale zwellingen en spier- en gewrichtspijnen ontstaan;
- risico op hepatitis- en HIV-besmetting door gezamenlijk gebruik van injectienaalden;
- ziekte van Creutzfeldt-Jakob (‘gekkekoeienziekte’) wanneer groeihormoon uit stoffelijke overschotten en via de zwarte markt is gekocht (in 2002 is in Nederland een partij menselijk groeihormoon gevonden);
- excessieve groei van schedel, onderkaak, handen en voeten.
In de
sport neemt men groeihormoon om de spiermassa en spierkracht te doen toenemen
en de vetmassa te doen afnemen. Uit onderzoeken blijkt echter geen extra effect
van groeihormoon op de spierkracht en spiermassa bij krachtsporters.
